Անեսթեզիոլոգիայի և ինտենսիվ թերապիայի ամբիոն

Հիմնադրվել է 1999թ.-ին:

Ամբիոնի վարիչ՝ բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Իրինա Էդուարդի Մալխասյան

1975-1998 թ.թ.-ին վիրաբուժական հիվանդություններ ամբիոնին կից գործում էր անես­թե­զիոլո­գիայի և ռեանիմատոլոգիայի կուրս, որը ղեկավարում էր բ.գ.թ., դոցենտ Գեորգի Հովհաննեսի Անժելովը: Առարկայի ուսուցման բազան կենտրոնացված էր Վ.Ի. Լենինի անվան հանրապետական հիվանդանոցում (այժմյան «Արմենիա» բժշկական կենտրոն), որտեղ 1972 թ-ին բացվել է հանրապետության առաջին վերակենդանացման բաժանմունքը, իսկ 1981թ-ից գործում էր նաև հանրապետության միակ թունաբանական կենտրոնը՝ դոցենտ Գ.Հ. Անժելովի ղեկավարությամբ):

1999-ին բ.գ.դ., պրոֆեսոր Գագիկ Գնունու Մխոյանի կողմից Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանում «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի կլինիկական բազայի վրա հիմնադրվեց անեսթեզիոլոգիայի, ռեանիմատոլոգիայի և ինտենսիվ թերապիայի ամբիոնը, որը ոչ միայն բժշկական համալսարանի ուսանողներին ծանոթացնում է առար­կայի հիմունքներին, այ­լ նաև պատրաստում է կադրեր, ովքեր գերազանց աշխատանքի արդյունքներ են ցուցաբերում կրիտի­կական վիճակների բժշկության բոլոր բնագավառներում` անեսթե­զիոլո­գիա, ինտենսիվ թերապիա (ռեանիմատոլո­գիա), անհետաձգելի բժշկություն և աղետների բժշկություն:

Մեծ է պրոֆեսոր Մխոյանի ներդրումը մեր հանրապետության անեսթեզիոլոգիայի և ինտենսիվ թերապիայի զարգացման գործում: Տարիներ շարունակ նա եղել է նաև ՀՀ ԱՆ գլխավոր մասնագետ և Հայաստանի Անեսթեզիոլոգների և ռեանիմատոլոգների միության նախագահ: Նրա ղեկավարությամբ պաշտպանվել են 1 դոկտորական և 8 թեկնածուական թեզեր, տպագրվել են ավելի քան 150 գիտական աշխատանքներ: 2008 թ. նա արժանացել է Հայաստանի վաստակավոր բժիշկ պատվավոր կոչմանը:

Պրոֆեսոր Գ. Գ. Մխոյանն ամբիոնը ղեկավարել է մինչև 2009 թ.: Ներկայումս ամբիոնը ղեկավարում է բ.գ.դ., պրոֆեսոր Իրինա Էդուարդի Մալխասյանը, ով պրոֆեսոր Մխոյանի հետ ամբիոնի հիմնադիրներից է:

Ներկայումս ամբիոնի հիմնական կլինիկական բազան տեղակայված է համալսարանական «Հերացի» թիվ 1 հիվանդանոցային համալիրում:

Ամբիոնի կլինիկական բազաներն են․

• «Հերացի» թիվ 1 ՀՀ,
• «Միքաելյան վիրաբուժության ինստիտւտ» ԲԿ,
• «Մուրացան» թիվ 2 ՀՀ,
• «Էրեբունի» ԲԿ,
• «Գրիգոր Նարեկացի» ԲԿ,
• «Սուրբ Աստվածամայր» մանկական հիվանդանոց,
• «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» ԲԿ,
• «Արաբկիր» մանկական ԲԿ,
• «Մալայան» ակնաբուժական կլինիկա,
• “Նորք–Մարաշ” Սրտաբանության Կենտրոն։

Ամբիոնում դասավանդվում են հետևյալ առարկաները.

• «Անեսթեզիոլոգիա և ինտենսիվ թերապիա»՝ ընդհանուր բժշկության ֆակուլտետի վեցերորդ կուրսում` երկու շաբաթ տևողությամբ,
• «Անհետաձգելի բժշկություն» ստոմատոլոգիայի ֆակուլտետի հինգերորդ կուրսում` մեկ շաբաթ տևողությամբ,
• «Անհետաձգելի բժշկություն»՝ դեղագիտական ֆակուլտետի չորրորդ կուրսում՝ մեկ շաբաթ տևողությամբ:

«Ինտենսիվ թերապիայի» առարկայի դասավանդման նպատակ է հետա­պնդում ուսանողին ծանոթացնել օրգանիզմի հոմեոստազի հիմնական օղակների (ջրա–աղային, թթվահիմնային հավասարակշռություններ և այն) խանգարումներին ու դրանց շտկման սկզբունքներին (ինֆուզիոն – տրանսֆուզիոն թերապիա, արհեստական շնչառության սկզբունքները և այլն), ինչպես նաև կյանքին վտանգ սպառնացող իրավիճակներին (սրտի կանգ, սուր շնչական և սրտային անբավարարություն, կոմա, շոկ և այն), որոնց հիմունքների իմացությունը կարևոր է ցանկացած մասնագիտության բժշկի համար:

«Անեսթեզիոլոգիա» առարկայի դասավանդումը նպատակ է հետապնդում ծանոթացնել ուսանողներին անզգայացման ժամանակակից մեթոդներին, որոնք կարելի է կիրառել վիրաբուժությունում, թերապիայում և գործիքային – ախտորոշիչ միջամտությունների ժամանակ: Իսկ ցավի ֆիզիոլոգիայի իմացությունն ու ծանոթությունը ցավազրկման ժամանակակից մեթոդներին հնարավրություն կտա ցանկացած մասնագիտության բժշկին ավելի արդյունավետ դարձնել բուժման գործընթացը:

Դասավանդման և ուսումնառության ձևերն են․

• Դասախոսություններ համակարգչային նյութերի ներկայացումով,
• Հիվանդների ներկայացում և դասախոսի հսկողությամբ տարրական, ոչ ինվազիվ մանիպուլյացիաների կատարում,
• Տեսաելրիզների և ուսումնական ֆիլմերի դիտարկում,
• Մանեկենների վրա գործնական հմուտությունների ուսուցում, ինչպես նաև սիմուլյացիոն կենտրոնում գործնական հմտությունների ձեռքբերում,
• Ընթացիկ թեմաների վերլուծություն։

Հետդիպլոմային ուսուցումն ամբիոնում ներկայացված է երեք մոդուլի ձևաչափով․

• «Անեսթեզիոլոգիա և ինտենսիվ թերապիա» մասնագիտությամբ կլինիկական օրդինատուրայի կուրսով 3 տարի ուսուցման տևողությամբ,
• «Անեսթեզիոլոգիա և ինտենսիվ թերապիա» մասնագիտությամբ ասպիրանտուրա 3 տարի ուսուցման տևողությամբ,
• 2022 թ․ նոյենբերից ամբիոնին կից ստեզծվել է «Մանկական անեսթեզիոլոգիայի և ինտենսիվ թերապիայի կլինիկական օրդինատուրային կուրս» 3 տարի տևողությամբ, որը ղեկավարում է «Մուրացան» թիվ 2  հիվանդանոցային համալիրի ինտենսիվ թերապիայի և նորածինների վերակենդանացման կլինիկայի ղեկավար՝ Հրանտ Զավենի Կալենտերյանը։

Տեսական գիտելիքներն ու գործնական հմտություններն ամբիոնի կլինիկական օրդինատորները ձեռք են բերում գիտելիքներ և գործնական հմուտություններ եվրոպական համալսարանների պահանջներին համաձայն, որոնք նախատեսում են օրագրային գրանցումների վարում, ուսուցանող տեսաֆիլմերի դիտում, վարժասարքերի և համալսարանական գրադարանային ֆոնդի կիրառում:

Ամբիոնի ստեղծումից մինչ օրս այստեղ սովորել է մոտ 400 կլինիկական օրդինատոր։ Նրանց ուսումնա-աշխատանքային ծրագիրը ներառում է`

• ամենօրյա գործնական պարապմունքներ,
• դասախոսություններ, որոնք ներկայացվում են ամբիոնի պրոֆեսորադասախոսական կազմի և հանրապետության առաջատար մասնագետների կողմից,
• ամենշաբաթյա զեկույցներ՝ նախապես ընտրված գիտական թեմայով (ներկայացնում են կլինիկական օրդինատորները),
• հայրենական և միջազգային բժշկական գրականությունից հոդվածների տեսությունների կազմում,
• կլինիկական դեպքերի քննարկում,
• ցիկլային գործնական աշխատանքներ՝ ըստ մասնագիտությունների.
  • ընդհանուր ինտենսիվ թերապիա,
  • անեսթեզիոլոգիա (վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա, մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա, ուրոլոգիա, ընդհանուր սրտային, կրծքային, նյարդային, պլաստիկ, մանկական, ՔԿԱ վիրաբուժություն),
  • անհետաձգելի բուժօգնություն՝ շտապ օգնության ծառայությունում (հերթապահությունների ձևով),
• հերթապահություններ ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքում՝ ուսուցման ողջ ընթացքում:

Ամբիոնի աշխատակիցների կողմից իրականացվող գիտական աշխատանքներն ուղղված են ուսումնասիրելու և կատարելագործելու բազմակի վնասվածքներով, ցերեբրալ անոթային աղետներով, սուր շնչական պաթոլոգիաներով տառապող հիվանդների վարման, ինչպես նաև գեներալիզացված սեպսիսի և բազմաօրգանային անբավարարության բուժման և երկարատև արհեստական շնչառության իրականացման մեթոդների բարելավմանը:

Ամբիոնում իրականացվեն են գիտահետազոտական աշխատանքներ ՝   «Բազմաօրգանային  անբավարարության համախտանիշի վաղ ախտորոշումը և բուժման բարելավումը  կրիտիկական վիճակներում  գտնվող վիրաբուժական  հիվանդների  մոտ» թեմայով, որն հանդիսանում է ԵՊԲՀ–ի ֆինանսավորվող «Վիրաբուժական բարդությունների պրոֆիլակտիկան և բուժումը» գիտական թեմայի բաղադրամաս։

Հետազոտության արդյուքնները բազմիցս ներկայացվել են հայրենական և միջազգային գիտաժողովներում և ներդրվել ազգային առողջապահության կլինիկական գործնեությունում:

• European Society of Anesthesiology (ESA),
• Ռուս-գերմանակն անեսթեզիոլոգների միություն (ADRA)
• New York State Society of Anesthesiology (NYSSA)
• European Training Foundation, Tempus program
• World Federation of Societies of Anaesthesiology (WFSA),
• Committee for European Education in Anaesthesiology (CEEA).

Դասավանդվող բոլոր առարկաների համար ամբիոնի կողմից հրատարակվել են համապատասխան ուսումնական ձեռնարկներ.

1. Գ.Գ. Մխոյան, Մ.Ի. Եղիազարյան «Անեսթեզիոլոգիա, ինտենսիվ թերապիա և անհետաձգելի բժշկություն» Մեթոդական ձեռնարկ // Մ.Հերացու անվան ԵրՊԲՀ հրատ., 232 էջ, 2010թ.
2. Ի.Է. Մալխասյանի և Կ.Մանուկյանի «ԱՆԵՍԹԵԶԻԱ և ՊԵՐԻՕՊԵՐԱՏԻՎ ՀՍԿՈՂՈՒԹՅՈՒՆ» ուսումնական ձեռնարքը բարձր կուրսերի ուսանողների և կլինիկական օրդինատորների համար // 2019 թ, 75 էջ:
3. Մխոյան Գ.Գ., Եղիազարյան Մ.Ի. – «Անզգայացման մեթոդներն ու անհետաձգելի իրավիճակները ատամնաբուժությունում», «Աստղիկ» գրատուն, Երևան, 2009 թ.,

Լրացուցիչ գրականություն`

1. И.Э. Малхасян «Интенсивная терапия» Учебное пособие // Ереван, «Астгик Гратун», 2017, 502 стр ․
2. Ի.Է. Մալխասյանի և Ն.Տ.Մովսիսյանի անգլերեն լեզվով կազմած «ANESTHESIOLOGY & INTENSIVE CARE. TEXTBOOK» ուսումնական ձեռնարքը բարձր կուրսերի ուսանողների և կլինիկական օրդինատորների համար // «Աստղիկ գրատուն», 2018 թ. 533 էջ :
3. Cameron J.R., Bateman N.T.: «Respiratory disorders» // London, 1993, 130 p.
4. «Clinical Anesthesiology», 4th Edition, Edward Morgan, Jr., Maged S. Mikhail, Michael J.
5. «Miller’s Anesthesia» Seventh Edition, Ronald D. Miller, Lars I. Eriksson, Lee A. Fleisher, Jeanine P. Wiener-Kronish, William L. Young
6. «Clinical Anesthesia», 6th Edition, Barash Paul G.; Cullen Bruce F.; Stoelting Robert K.; Cahalan, Michael K.; Stock M. Christine, 2016Viva Book
7. «The Clinical Anaesthesia Viva Book» Second edition, Julian M. Barker; Simon L. Maguire; Simon J. Mills; Abdul-Ghaaliq Lalkhen; Brendan McGrath; Hamish Thomson, 2014
8. Morgan and Mikhail’s «Clinical Anesthesiology», 5th edition5th Edition, by John Butterworth, David C. Mackey, John Wasnick, LANGE, 2013, 509
9. Irwin and Rippe’s «Intensive Care Medicine», Eighth Edition, by Richard S Irwin, WALTERS CLUWER, 2016

• «Critical Care Medicine: Principles of Diagnosis and Management in the Adult», 4th Edition by Joseph E. Parrillo, R. Phillip Dellinger, ELSEVIER, 2014
• Tintinalli’s «Emergency Medicine Manual» 8th Edition (Emergency Medicine (Tintinalli))7th Edition, by David M. Cline, O. John Ma, Rita K. Cydulka, Garth Meckler, Stephen Thomas, Dan Handel, GARDNERS BOOKS, 2015
• Civetta, Taylor, & Kirby’s «Critical Care Medicine», Fifth Edition, by, Mihae Yu, Kenneth WOOD, WOLTERS KLUVER, 2015