Կայքը դեռ գտնվում է փորձարկման փուլում։
The site is still under testing.

Բժշկական հոգեբանության ամբիոն

Պատմություն

ԵՊԲՀ «Հոգեբուժության» ամբիոնը 1990-ին վերանվանվում է «Հոգեբուժության և բժշկական հոգեբանության» ամբիոն և սկսած  1993-ից «Բժշկական հոգեբանություն» առարկան ներառվել է ուսումնական ծրագրերի մեջ`18 ժամ ծանրաբեռնվածությամբ պրոֆեսոր Մարիետա Մելիք-Փաշայանի ու Խաչատուր Գասպարյանի նախաձեռնությամբ:

2007 թ.-ին, առանձնանալով հոգեբուժությունից, ստեղծվում է բժշկական հոգեբանության ամբիոնը` Խ. Գասպարյանի ղեկավարությամբ:

Ամբիոնի աշխատակիցները հաճախ հեռուստատեսությամբ ներկայացնում են հոգեկան առողջության խնդիրները, հանդես գալիս տարբեր հրապարակումներով թե՛ Հայաստանում և թե՛ արտերկրում:
Մոսկվայի Մ.Վ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետում Խ. Գասպարյանը պաշտպանել է ատենախոսություն`«Դժվարին կենսական իրավիճակների ապրման տարիքային հոգեբանական առանձնահատկությունները» թեմայով:   Խ. Գասպարյանը որպես հրավիրված դասախոս դասավանդում է նաև Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում, ինչպես նաև  հայ-բրիտանական «Ինթրա» հոգեկան առողջության կենտրոնի կլինիկական տնօրենն է:
ՀՀ –ում պաշտպանվել են հետևյալ ատենախոսությունները`

դոցենտ Գայանե Ղազարյանը 2010 թ.` «Զինակոչիկների ընտրության գործընթացում հոգեբանական ցուցանիշների նշանակությունը»

դոցենտ Սոնա Հարությունյանը 2010թ.` «Մեջքի քրոնիկական ցավային համախտանիշի հոգեբանական դետերմինացիան»

ավագ դասախոս Քրիստինե Ավետիսյանը 2012թ.` «Անձի ինքնավերաբերմունքի ձևավորման սոցիալ-հոգեբանական օրինաչափություններն ու առանձնահատկությունները»

դասախոս Նունե Վարդանյանը 2016 թ. պաշտպանել է «Անձի մասնագիտական նույնականության գենդերային առանձնահատկությունները Հայաստանի կրթական համակարգում»
դասախոս Անահիտ Տեր-Ստեփանյանը 2016 թ.` «Կոգնիտիվ Ֆունկցիաների դերը պարանոիդ շիզոֆրենիա ախտորոշում ունեցող հիվանդների ինքնագիտակցության մեջ»:

Ամբիոնը մարտական գործողությունների ընթացքում Զինված ուժերում հոգեբանական աշխատանքի ապահովման գործընթացքում ցուցաբերած աջակցության համար 2021 թվականին արժանացել է ՀՀ պաշտպանության նախարարության պատվոգրի:

 Պատերազմի 3-րդ օրվանից սկսած ամբիոնի թիմը աշխատել է  համալսարանական 3 հիվանդանոցում, հոսպիտալներում, ինչպես նաև Լեռնային Հայաստան առողջարանում ծավալված հետտրավմային վերականգնողական կենտրոնում:

Բժշկական հոգեբանության ամբիոնի աշխատակիցները Երևանի հոգեկան առողջության տարբեր կենտրոններում զբաղվում են նաև կլինիկական գործունեությամբ: Ուսումնամեթոդական և գիտագործնական խորհրդատվություններ են տրվում Ստեփանակերտի հոգեբանական կենտրոնին:

Ուսուցում

«Բժշկական հոգեբանություն» առարկայի ուսուցումն անցկացվում է դասախոսությունների և գործնական պարապմունքների ձևով: Բակալավրիատում այն դասավանդվում է ստոմատոլոգիական, դեղագիտական, ընդհանուր բժշկության և ռազմաբժշկության ֆակուլտետների 2-րդ կուրսում`  68 ժամ, ասպիրանտուրայում մինչև 30 ժամ  ծանրաբեռնվածությամբ: Առարկայի տարբեր բաժիններ ներառված են ինտերնատուրայի և կլինիկական օրդինատուրայի որոշ  մասնագիտությունների ուսումնական ծրագրերում:

Ուսումնառության գործընթացում կիրառվում են հետևյալ մեթոդները՝
● ինտերակտիվ մեթոդներ,
● ֆիլմերի դիտում և քննարկում,
● ինքնուրույն աշխատանք,

  • հոգեբանական տարաբնույթ թեստերի և մեթոդների կիրառում:

Ամբիոնը հետևողական աշխատանք է տանում նաև «Բժշկական հոգեբանության ակումբ» գիտական ուսանողական խմբակի հետ: Խմբակի շրջանակներում տարին երկու անգամ կազմակերպվում է ուսանողական կոֆերանս:

Գիտահետազոտական աշխատանքներ

Մինչև 2020թ. ամբիոնի գիտահետազոտական աշխատանքը իրականացվել է «Հայոց ցեղասպանության հոգեբանական տրավմայի միջսերնդային փոխանցում» թեմայով:
Արդյո՞ք հոգեբանական տրավման փոխանցվում է սերնդեսերունդ: Ինչ է պատահում այն վերապրածների կամ նրանց հետագա սերունդների հետ, ովքեր ուղղակի կամ անուղղակի կերպով տուժել են տարաբնույթ տրավմատիկ իրավիճակներից: Պատմականորեն 1915-ից 1923 թվականները անսպասելի բեկում էր հայ ժողովրդի կյանքում, որ նաև խախտել է հայ ազգի հասարակական կեցության ինչպես քաղաքական, սոցիալական, տնտեսական, աշխարհագրական հանգամանքները, այնպես էլ մեծ ազդեցություն թողել հայ էթնոսի հոգեբանական կերտվածքի վրա`անջնջելի հետք թողնելով հայերի ազգային ինքնագիտակցության մեջ:
Գործունեության 15 տարիներին ամբիոնի աշխատակիցները հրատարակել են ուսումնամեթոդական ձեռնարկներ և ավելի քան 200 գիտական հոդված: Խ.Վ. Գասպարյանը մասնակցել է Համաշխարհային հոգեբանական ասոցիացիայի՝ «Համաշխարհային հոգեբանություն» պաշտոնաթերթի ռուսերեն թարգմանությանն և խմբագրմանը:
2015թ. ամբիոնի աշխատակիցների կողմից ամփոփվեց և հրատարակվեց «Բժշկական հոգեբանություն» մեծածավալ ուսումնական ձեռնարկը՝ ԵՊԲՀ ուսումնական ծրագրերին համապատասխան:

Այս թեմայով Խ. Գասպարյանի և ամբիոնի պատվավոր պրոֆեսոր Ջոն Սարոյանի հեղինակությամբ տպագրվել է «Հայկական ցեղասպանությունը և միջսերնդային ազդեցությունը» գլուխը «Աղետների և երեխաների հոգեկան առողջության միջազգային հեռանկարները» անգլերեն լեզվով “Springer” հրատարակչության կողմից 2019 թ. տպագրված գրքում` Ք. Հովենի և մյուսների խմբագրությամբ:

Ամբիոնի վերահաստատված գիտական թեման վերաբերում է հետտրավմային աճին: Աշխարհում կան բազմաթիվ գիտական հետազոտություններ տրավմային սթրեսի վերաբերյալ, սակայն ավելի սակավ են հոգեբանական տրավմայից հետո անձնային աճին, տեղի ունեցածից դասեր քաղելուն, կյանքի նոր ուղի մեկնարկելու և վերաիմաստավորման ուղղությամբ կատարված գիտական ուսումնասիրությունները: Ցանկացած կորուստ ստիպում է վերագնահատել արժեքները և նոր էջ բացել կյանքի ճանապարհին, իհարկե, հայացքը ուղղելով առաջ և Ձեր հետ ապագա տանելով կորստի պատճառով ձեռք բերած դասերը:

Ամբիոնը նախատեսում է իրականացնել հետտրավմային աճի բացահայտմանն ուղղված գիտական ուսումնասիրություններ՝ պատերազմին մասնակցած ուսանողներին ներգրավելով հետազոտական աշխատանքի մեջ:

Համագործակցություն

  • WHO Mental Health Gap (mhGAP-IG) ծրագիր, Նորվեգիա, Ուկրաինա, Վրաստան, Կիրգիզիա, Հայաստան.
  • Հարավային Կալիֆորնիայի և Ֆրեզնոյի համալսարանի դատական հոգեբանության ամբիոնի պրոֆեսոր, ԵՊԲՀ պատվավոր պրոֆեսոր Ալեն Ազիզյան
  • ՊՆ Բարոյահոգեբանական վարչության, «Ինթրա» հոգեկան առողջության կոնտրոնի և Հայկական հոգեբուժական ասոցիացիայի հետ համատեղ 2021-2022թ. Արցախում Ադրբեջանի կողմից սանձազերծած պատերազմի հոգեբանական հետևանքների վերացմանն ուղղված տարբեր հոսպիտալներում և քաղաքացիական հիվանդանոցներում և հատկապես «Ինթրա» ՀԱԿ կենտրոնում իրականացրել է հոգեբանական աջակցության տարաբնույթ աշխատանքներ և դասընթացներ։
  • «Սանտե Արմենիա» ֆրանսիական կազմակերպության և Հայաստանում Ֆրանսիայի հանրապետության դեսպանության հետ համատեղ համագործակցություն՝ ուղղված հետպատերազմյան շրջանում հոգեկան առողջության արդի հիմնախնդիրների գնահատմանը և արդյունավետ լուծմանը։
  • Ամբիոնը նաև համագործակցում է ՌԴ խաղաղապահ զորքերի հետ ՀՀ-ում Փաստաբանների պալատ,
  • Կալուգայի Կ. Է. Ցիալկոսկու անվ. պետական համալսարան
  • ԵՊԲՀ պատվավոր պրոֆեսոր, Ենգալիչև Վալի Ֆ., ՌԴ բարձրագույն մասնագիտական կրթության պատվավոր գործիչ, Կալուգայի Կ. Է. Ցիալկովսկու անվ. պետական համալսարանի ընդհանուր և իրավաբանական հոգեբանության ամբիոնի պրոֆեսոր, Դատական փորձաքննության և կրիմինալիստիկայի գիտահետազոտական կենտրոնի ղեկավար, հ. գ. դ., պրոֆեսոր, (Կալուգա, Ռուսաստան):

 Դատահոգեբանական փորձաքննության ոլորտում համագործակցում ենք`

  • Ա.Ի. Հերցենի անվ. ՌՊՄՀ, (Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան)` Ալյոխին Անատոլի Ն., Ա.Ի. Հերցենի անվ. ՌՊՄՀ կլինիկական հոգեբանության և հոգեբանական օգնության ամբիոնի վարիչ, բ. գ. դ., պրոֆեսոր
  • Սամարայի պետական սոցիալ-մանկավարժական համալսարան` Ակոպով Գառնիկ Վ., (Սամարա, Ռուսաստան)
  • Մախմուդովա Խուլկար, ՆԳՆ Ակադեմիայի կատարողական հոգեբանության ամբիոնի դոցենտ, Ուզբեկստանի հոգեբանների ասոցիացիայի խորհրդի նախագահ
  • Նորբերտ Սկոկաուկաս, պրոֆեսոր, Երեխաների և դեռահասների հոգեբուժության տարածաշրջանային կենտրոն, Բժշկության և առողջապահական ծառայությունների ֆակուլտետ, Նորվեգիայի գիտության և տեխնոլոգիայի համալսարան, Տրոնհեյմ, Նորվեգիա
  • Նունե Կարախանյան, հոգեբան, հոգետերապևտ, «NooS Formation» հոգեբանական կենտրոնի ղեկավար, Բելգիայի Հայ բժիշկների ասոցիացիայի նախագահ։

Ամբիոնի կլինիկական ակտիվություն

Արցախյան վերջին պատերազմի և հետպատերազմյան օրերին «սպիտակ բանակի» գործուն աջակցությունը արտահայտվեց նաև հոգեկան առողջության ոլորտի մասնագետների ահռելի աշխատանքով, որը շարունակվում է առ այսօր:

Վիրավորներին հոգեբանական օգնություն տրամադրելուն ջանքերն ուղղեց նաև բժշկական հոգեբանության ամբիոնի թիմը:

Ամբիոնը մարտական գործողությունների ընթացքում Զինված ուժերում հոգեբանական աշխատանքի ապահովման գործընթացքում ցուցաբերած աջակցության համար 2021 թվականին արժանացել է ՀՀ պաշտպանության նախարարության պատվոգրի:

Վիրավորներին տրամադրվել է հոգեբանական աջակցություն, ինչպես համալսարանական հիվանդանոցներում, այնպես էլ հանրապետության մյուս բժշկական կազմակերպություններում:

Ամբիոնի աշխատակիցները աշխատել են նաև վիրավոր զինծառայողների և նրանց ընտանիքների անդամների հետ և նույնպես արժանացել շնորհակալագրերի:

Պատերազմի 3-րդ օրվանից սկսած մինչև 2020թ. դեկտեմբերի վերջը ամբիոնի թիմը՝ դոցենտներ Գայանե Ղազարյանը, Քրիստինե Ավետսիյանը, Սոնա Հարությունյանը, դասախոսներ Նունե Վարդանյանը, Անահիտ Տեր-Ստեփանյանը, Տաթևիկ Առաքելյանը, Նաիրա Ազատյանը, Մադլեն Առաքելյանը և Անի Եղիազարյանը ամբիոնի վարիչի ղեկավարությամբ աշխատել են համալսարանական 3 հիվանդանոցում, կենտրոնական կայազորայային և Կանազի հոսպիտալներում, «Սլավմեդ», Աբովյանի բժշկական կենտրոններում: Ամբիոնի վարիչի կողմից սուպերվիզիա է իրականացվել ՀՀ ՊՆ կենտրոնական կայազորային հոսպիտալին կից հետսթերսային հոգեվերականգնողական բաժանմունք ՝Դիլիջանի Լեռնային Հայաստան առողջարանում ծավալված հետտրավմային վերականգնողական կենտրոնում աշխատող 6 հոգեբանի համար, որտեղ աշխատում էին ամբիոնի դասախոս Մադլենա Առաքելյանը և ասպիրանտ Լիանա Թերզյանը:

Նշենք, որ ամբիոնի թիմի կողմից 2021 թվականի մայիսից օգոստոս ամիսներին իրականացվել է հոգեբանական օգնություն Ծաղկաձորի տարբեր հյուրանոցներում ապրող Արցախից տեղահանված 408 անձանց հետ, պատերազմական գործողություններից տուժած հազարավոր ընտանիքների և զինծառայողների հետ:

Պրոֆեսորադասախոսական կազմ

Ազգանուն Անուն Հայրանուն Զբաղեցրած պաշտոն Գիտական աստիճան Գիտական կոչում
Գասպարյան Խաչատուր Վլադիմիրի ամբիոնի վարիչ, ամբիոնի դոցենտ Հոգեբանական գիտությունների թեկնածու դոցենտ
Ազատյան Նաիրա Գուրգենի ամբիոնի ուսումնական գծով պատասխանատու, դասախոս
Ղազարյան Գայանե Հակոբի դատահոգեբանական փորձաքննության բաժնի պետ, ամբիոնի դոցենտ Հոգեբանական գիտությունների թեկնածու դոցենտ
Ավետիսյան Քրիստինե Սամվելի ամբիոնի ավագ դասախոս Հոգեբանական գիտությունների թեկնածու դոցենտ
Հարությունյան Սոնա Հենրիկի ամբիոնի ավագ դասախոս Հոգեբանական գիտությունների թեկնածու դոցենտ
Առաքելյան Տաթևիկ Արկադիի ամբիոնի դասախոս
Տեր-Ստեփանյան Անահիտ Հրանտի ամբիոնի դասախոս Հոգեբանական գիտությունների թեկնածու
Վարդանյան Նունե Տիգրանի ամբիոնի դասախոս Հոգեբանական գիտությունների թեկնածու
Առաքելյան Մադլենա Աղասարի ամբիոնի դասախոս
Եղիազարյան Անի Արթուրի ամբիոնի դասախոս
Մաթևոսյան Եվգենյա Սարգսի ամբիոնի դասախոս
Ավագյան Անահիտ Սերգեի համակարգչային օպերատոր