Հայաստանում յուրաքանչյուր չորրորդ երիտասարդը ներգրավված չի կրթության մեջ

Հայաստանում յուրաքանչյուր չորրորդ երիտասարդը ներգրավված չի կրթության մեջ

Հայաստանում յուրաքանչյուր չորրորդ երիտասարդը ներգրավված չի կրթության մեջ, աշխատաշուկայում կամ վերապատրաստման ծրագրերում: NEET (Not in Education, Employment, or Training)  ժողովրդագրական ինդեքսը սովորաբար վերաբերում է վիճակագրական չափանիշի, որն օգտագործվում է որոշակի բնակչության շրջանում կրթություն, աշխատանք կամ վերապատրաստում չստացող երիտասարդների համամասնությունը գնահատելու համար։ NEET = Անհատներ (սովորաբար 15-24 կամ 15-29 տարեկան), որոնք՝

  • Չեն աշխատում
  • Չեն ընդունվել պաշտոնապես կրթության
  • Չեն մասնակցում մասնագիտական ​​կամ հմտությունների վերապատրաստման

Այս հասկացությունը լայնորեն օգտագործվում է աշխատաշուկայում, սոցիալական քաղաքականության, հանրային առողջապահության և ժողովրդագրական հետազոտություններում։ «NEET ժողովրդագրական ինդեքսը» հաճախ վերաբերում է NEET մակարդակներին, որոնք բաժանված են հետևյալի՝

  • Տարիքային խմբեր (15–19, 20–24, 25–29)
  • Սեռ
  • Քաղաքային և գյուղական բնակության վայր
  • Սոցիալ-տնտեսական կարգավիճակ
  • Կրթական մակարդակ
  • Հաշմանդամության կարգավիճակ
  • Միգրացիոն ծագում

Սա օգնում է բացահայտել խոցելի ենթաբնակչությունները։ NEET ինդեքսը օգտագործվում է հետևյալի համար՝

  • Երիտասարդների աշխատաշուկայում ինտեգրման գնահատման
  • Սոցիալական մեկուսացման ռիսկի մոնիթորինգի
  • Զբաղվածության և կրթության քաղաքականության վերաբերյալ տեղեկատվության տրամադրման
  • Երկարաժամկետ տնտեսական կախվածության կանխատեսման
  • Հանրային առողջապահության և սոցիալական ապահովության պլանավորման աջակցման համար

NEET-ի բարձր մակարդակները կապված են հետևյալի հետ՝

  • Աղքատության ռիսկի աճի
  • Հոգեկան առողջության հետ կապված խնդիրների
  • Երկարաժամկետ գործազրկության
  • Կյանքի ընթացքում աշխատավարձի կրճատման հետ

Հայաստանում՝ ընդհանուր NEET ցուցանիշները (15-24) վերջին տասը տարիների ընթացքում ունեցել են հետևյալ թվային արտացոլումը՝

  • 2015` 34.5%
  • 2020` 31.0%
  • 2023` 24.4%
  • 2024` 23.3%

Այս ցուցանիշը ցույց է տալիս, որ գրեթե յուրաքանչյուր չորրորդ երիտասարդն այդ տարիքային խմբում դեռ չունի որևէ ներգրավվածություն կրթության մեջ, աշխատաշուկայում կամ վերապատրաստման ծրագրերում: Եվրամիության շատ երկրների համեմատ Հայաստանի NEET մակարդակը (≈23-25% 2024) երկար ժամանակ ավելի բարձր է շատ ԵՄ երկրներից (օրինակ՝ Բելգիա/Ավստրիա ~10–12%), սակայն ունի որոշակի նավզման միտում: