Ամառային շոգն ինքնին աղիքային վարակների սեզոնային վերելքի շրջան է, սա պայմանավորված է բազմաթիվ գործոններով, սկսած ստամոքսի թթվայնության անկումից, վերջացրած ճանճերի ակտիվացմամբ: Շոգ եղանակին մեծանում է սննդի միջոցով վարակի փոխանցման հավանականությունը, այստեղ առանձնապես մեծ է կրեմային արտադրատեսակների դերը (օրինակ՝ տորթեր, կրեմով լցոնված թխվածքներ, պաղպաղակ և այլն), որոնք կարող են դառնալ աղիքային վարակների տարածման հիմնական գործոններից մեկը, եթե չեն պահպանվում սանիտարահիգիենիկ պայմանները։
Աղիքային վարակների հարուցիչների բազմացմանը կրեմային արտադրատեսակներում նպաստում են`
- Սառեցման անբավարար պայմանները` շոգ եղանակին դրանք պետք է պահվեն +2°C – +6°C պայմաններում։
- Պատրաստման ժամանակ հիգիենայի խախտումները` կեղտոտ ձեռքեր, գործիքներ։
- Անորակ հումք` ձու, կաթնամթերք և այլն, որոնք կարող են պարունակել սալմոնելա, շիգելլա, աղիքային ցուպիկ, ստաֆիլոկոկ կամ այլ մանրէներ։
- Պահպանման ժամկետի գերազանցում` կրեմային արտադրատեսակներն արագ փչացող են, հատկապես շոգին։
- Արտադրանքի բազմակի սառեցում և հալեցում, ինչը նույնպես նպաստում է մանրէների բազմացմանը։
Հիմնական վտանգավոր մանրէները և դրանց փոխանցման ռիսկերը`
- Salmonella spp.` հաճախ փոխանցվում է հում ձվի միջոցով։
- Staphylococcus aureus` կարող է փոխանցվել շփման միջոցով, երբ սնունդը պատրաստողը վարակված է։
- E. coli` տարածվում է կեղտոտ ձեռքերով կամ անորակ ջրով։
- Campylobacter ` հանդիպում է անորակ կաթնամթերքի և մսի մեջ։
Վարակման ախտանիշներն են` փորլուծություն, ցավ որովայնում, ջերմություն, սրտխառնոց, փսխում, թուլություն:
Ինչպես խուսափել աղիքային վարակներից շոգ եղանակին`
- Միշտ ընտրել սառցախցիկով պահված կրեմային արտադրատեսակներ։
- Ստուգել արտադրության և վերջնաժամկետի նշումները։
- Չգնել այս ապրանքատեսակները փողոցում կամ չսերտիֆիկացված կետերից։
- Պահել սառնարանում՝ հնարավորինս արագ օգտագործումից առաջ։
- Խուսափել երկար ճանապարհորդության ժամանակ կրեմային մթերք վերցնելուց։
Ջրազրկումը, որը աղիքային վարակների հետևանքով զարգացող հիմնական բարդությունն է, վտանգավոր է և երեխաների և մեծահասակների (հատկապես տարեցների) շրջանում և կարող է լուրջ առողջական խնդիրներ առաջացնել, հատկապես շոգ եղանակին։
Ջրազրկման հիմնական նշանները մեծահասակների շրջանում հետևյալն են`
- Բերանի չորություն,
- Նոսր, մուգ դեղին, սակավ մեզ
- Թուլություն, գլխապտույտ կանգնելիս
- Ջերմության զգացում կամ մարմնի բարձր ջերմաստիճան
- Քնկոտություն, գրգռվածություն կամ հոգնածություն
- Մաշկի առաձգականության կորուստ (մաշկը «ձգելուց» դանդաղ վերադառնում է)
- Ցածր զարկերակային ճնշում
- Սրտխփոց, արագ շնչառություն
Ջրազրկումն առավել վտանգավոր է հետևյալ խմբերի համար`
- Տարեցներ (>65 տարեկան)` նրանց մոտ ծարավի զգացողությունը թուլացած է։
- Մարդիկ, ովքեր ունեն քրոնիկ հիվանդություններ՝ շաքարային դիաբետ, երիկամային հիվանդություններ։
- Աղիքային վարակ ունեցողներ (փորլուծություն, փսխում)։
- Բարձր ջերմաստիճան ունեցողներ։
- Սպորտով զբաղվողներ կամ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածություն ունեցողներ շոգ եղանակին։
Հնարավոր բարդություններ
- Էլեկտրոլիտային խանգարումներ (նատրիում, կալիում)
- Դիաստոլիկ ճնշման անկում (շոկի վտանգ)
- Տեսողության, գիտակցության խանգարումներ
- Սրտի կամ երիկամների անբավարարություն
Ջրազրկման կանխարգելում և կառավարում
- Արդյունավետ հիդրատացում
- Խմել 6–8 բաժակ ջուր օրական (շոգ եղանակին՝ ավելին)։
- Շաքարով հյութերից կամ գազավորված ըմպելիքներից խուսափել։
- Օգտագործել էլեկտրոլիտներով հարստացված լուծույթներ՝ փորլուծության կամ ջրազրկման դեպքում
- Սննդի կարգավորում
- Սննդակարգում օգտագործել ջրային մթերքներ՝ ապուրներ, բանջարեղեն, մրգեր (սեխ, ձմերուկ, վարունգ)։
- Խուսափել աղի ուտեստներից, որոնք բարձրացնում են հեղուկի կորուստը։
- Հսկողություն և ինքնադիտարկում
- Հետևել միզելու հաճախականությանը և գույնին։
- Հատկապես տարեցների դեպքում՝ հիշեցնել ջուր խմել, նույնիսկ ծարավ չունենալու դեպքում։
- Բուժօգնություն
- Միջինից ծանր ջրազրկման դեպքում անհրաժեշտ է դիմել բժշկի՝ հնարավոր է ներերակային հեղուկների անհրաժեշտություն։
- Տանը կարելի է օգտագործել աղի-շաքարային լուծույթ
