Ըստ «STATISTA» միջազգային առցանց պարբերականի` պատմության մեջ առաջին անգամ 5-ից 19 տարեկան ավելի շատ երեխաներ և դեռահասներ ամբողջ աշխարհում համարվում են գեր, քան թերքաշ: Այս մասին ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ը հայտարարել է սեպտեմբերի սկզբին։ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի տվյալներով՝ աշխարհում շուրջ 188 միլիոն դպրոցականներ և դեռահասներ գեր են, մինչդեռ միայն մոտ 180 միլիոնը թերքաշ են: Ընդհանուր առմամբ, բոլոր տարիքի ավելի քան 420 միլիոն երեխա հավելյալ քաշ ունի:
Մանկական սննդի վերաբերյալ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի այս տարվա զեկույցը լույս է սփռում այս երկարատև փոփոխության պատճառների վրա: Ըստ զեկույցի, շաքար և կալորիաներ պարունակող բարձր վերամշակված մթերքները փոխարինում են երեխաների սննդակարգում մրգերին, բանջարեղենին և սպիտակուցներին, ինչը կարող է հանգեցնել երկարաժամկետ առողջական խնդիրների: ՄԱԿ-ի մասնագետները կարծում են, որ դա ուղղակիորեն կապված է սննդի ընկերությունների ագրեսիվ շուկայավարման հետ:
2019 թվականից ի վեր 5-9 տարիքային խմբում գիրություն ունեցող երեխաներն ավելի շատ են, քան քաշի անբավարարություն ունեցող երեխաները: Այս փոփոխությունը կանխատեսվում է ավելի մեծ երեխաների և դեռահասների համար, համապատասխանաբար, 2028 և 2029 թվականներին: Չնայած 15-19 տարեկան դեռահասների 60 տոկոսը օրական օգտագործում է մեկից ավելի քաղցր ըմպելիք կամ սնունդ, Արևելյան Եվրոպայում, Լատինական Ամերիկայում, Մերձավոր Արևելքում, Հյուսիսային Աֆրիկայում և Արևելյան Ասիայում այդ ցուցանիշն արդեն գերազանցում է միջին ցուցանիշը:
Զեկույցը եզրակացնում է, որ երեխաների շրջանում ավելցուկային քաշն ու ճարպակալումն այլևս չեն սահմանափակվում բարձր եկամուտ ունեցող երկրներով: Փոխարենը, 2000-ից 2022/2024 թվականներին ցածր և միջին եկամուտ ունեցող երկրներում ավելցուկային քաշ ունեցող երեխաների թվի կտրուկ աճ: ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ը այս միտումը, որն անվանում է «երեխաների թերսնուցման փոփոխվող իրավիճակ», կապում է «անառողջ սննդային միջավայրի» և բարձր վերամշակված մթերքների աճող տարածման հետ: «Շաքարի, օսլայի, աղի, վնասակար ճարպերի և հավելումների բարձր պարունակությամբ այս մթերքները դարձել են էժան, պարզ և գրավիչ: Թվային շուկան սննդի և ըմպելիքների արդյունաբերությանը հնարավորություն է տալիս լայն մուտք ունենալ դեպի երիտասարդների լսարան, և շուկան հագեցած է դրանցով: Երեխաներն ու դեռահասները բառացիորեն «ռմբակոծվում են» այս ապրանքներով ամենուր՝ խանութներից մինչև դպրոցներ և թվային տարածքներ»:
Առողջ սննդի համեմատաբար բարձր արժեքը ևս մեկ գործոն է, որը նպաստում է այս միտմանը և հաճախ ստիպում է, որ ծնողները, ովքեր միջոցների պակաս ունեն, իրենց երեխաների համար գնեն էժան, կալորիականությամբ հարուստ սնունդ՝ մրգերի, բանջարեղենի կամ այլ առողջ սննդի փոխարեն:
«2024 թվականին մոտ 670 միլիոն մարդ տուժել են սովից»,- ասվում է FAO-ի` աշխարհում սննդի անվտանգության և սննդի վիճակի վերաբերյալ վերջին թարմացված զեկույցում: Այնուամենայնիվ, միևնույն ժամանակ ի հայտ է եկել թերսնուցմանը հակառակ իրավիճակը՝ ավելորդ քաշը և ճարպակալումը: Ինչպես նշում է FAO-ն, մենք ապրում ենք մի աշխարհում, որտեղ համատեղ գոյակցում են սննդի առատությունն ու պակասը, ինչը վկայում է համաշխարհային պարենային համակարգի անհավասարակշռության մասին:
Այս միտումը ազդում է նաև երեխաների վրա. ամբողջ աշխարհում դպրոցահասակ 5 երեխաներից և դեռահասներից 1-ը ավելցուկային քաշ ունեն, 10-ից 1-ը դասակարգվում է որպես ճարպակալում: Բացարձակ առումով սա նշանակում է, որ 391 միլիոն երեխա ավելցուկային քաշ ունի, ինչը նշանակում է, որ նրանց քաշը զգալիորեն գերազանցում է իրենց տարիքի, սեռի և հասակի նորմը: 188 միլիոն երեխա ունի ճարպակալում, որն ավելորդ քաշի ծանր ձև է, որը մեծացնում է սրտանոթային հիվանդությունների, շաքարային դիաբետի և այլ քրոնիկ հիվանդությունների ռիսկը:
Երեխաների մոտ արձանագրվում է ավելցուկային քաշի խնդիր աշխարհի բոլոր տարածաշրջաններում, ընդ որում Լատինական Ամերիկան և Կարիբյան ավազանը, Մերձավոր Արևելքը և Հյուսիսային Աֆրիկան և Հյուսիսային Ամերիկան առանձնանում են որպես երեխաների շրջանում ավելորդ քաշի ամենաբարձր տարածվածություն ունեցող շրջաններ: Ազգային մակարդակում Չիլին առանձնանում է նրանով, որ գնահատվում է, որ երեխաների 58 տոկոսը ավելորդ քաշ ունի: