Հոկտեմբերի 20-ը նշվում է որպես Օստեոպորոզի դեմ պայքարի համաշխարհային օր: 2026 թվականի արշավի թեման է` «Կառուցե’ք, պաշտպանե’ք և ամրացրե’ք Ձեր ոսկրերը ողջ կյանքի ընթացքում», որն ընդգծում է ոսկրերի առողջության կարևորությունը` անկախ տարիքից:
Մանկության ընթացքում ամուր ոսկրերի ձևավորումը, հասուն տարիքում դրանց պահպանումը կարևոր է օստեոպորոզից պաշտպանության և հետագայում կոտրվածքների կանխարգելման համար:
Օստեոպորոզը ոսկրային համակարգի քրոնիկ, հարաճուն հիվանդություն է, որի դեպքում ոսկրերը կորցնում են իրենց խտությունն ու ամրությունը` դառնալով ծակոտկեն ու փխրուն, ինչը մեծացնում է կոտրվածքների ռիսկը։ Ուստի, օստեոպորոզի ծանր հետևանքների պատճառով այս հիվանդությունը և դրա հետ կապված կոտրվածքների կանխարգելումը կարևոր է տարեցների առողջության, կյանքի որակի և ինքնուրույնության պահպանման համար:
Հարկ է նշել, որ օստեոպորոզը պայմանավորված է դաշտանադադարի ընթացքում հորմոնալ փոփոխություններով: Էստրոգենները կարևոր նշանակություն ունեն հասուն տարիքում ոսկրային զանգվածի պահպանման գործում, այդ իսկ պատճառով ոսկրային հյուսվածքի խտության նվազեցումը կապված է էստրոգենի մակարդակի նվազման հետ` սովորաբար 50 տարեկանից հետո:
Օստեոպորոզով պայմանավորված ոսկրերի փխրուն կոտրվածքները զգալի և աճող տնտեսական բեռ են աշխարհում առողջապահական համակարգերի համար: 50 և բարձր տարիքի յուրաքանչյուր երրորդ կին և յուրաքանչյուր հինգերորդ տղամարդ ունենում է օստեոպորոզի կոտրվածքներ:
Օստեոպորոզի զարգացման ռիսկի գործոն են սեռը` գերակշռում է կանանց շրջանում, տարիքը` 50 տարեկան և բարձր տարիք: Օստեոպորոզի բարձր տարածվածություն է դիտվում ասիացիների շրջանում: Կարևոր ռիսկի գործոն են անառողջ ապրելակերպը` ալկոհոլի, ծխախոտի օգտագործումը, սուրճի չարաշահումը, անբավարար ֆիզիկական ակտիվությունը, ինչպես նաև ստամոքսի վիրահատությունը, մարմնի ցածր քաշը, քրոնիկ հիվանդությունները, վաղաժամ դաշտանադադարը, ընտանեկան պատմությունը:
Հիմնական ախտանիշները ներառում են ոսկրերի դեֆորմացիաները, ողնաշարի, դաստակի և ազդրի կոտրվածքները, աճի դանդաղումը: Օստեոպորոզի դեպքում նույնիսկ աննշան հարվածի կամ հանկարծակի շարժման արդյունքում կարող են առաջանալ կոտրվածքներ` դառնալով կյանքին սպառնացող վտանգ, երկարատև հաշմանդամության հիմնական պատճառ: Ազդրի կոտրվածքները հիվանդության հիմնական պատճառն են։ Ազդրի կոտրվածքից հետո մեկ տարվա ընթացքում մահաբերությունը կազմում է 23-30%: Չնայած կոտրվածքների նվազեցման ոլորտում արդյունավետ առաջընթացին` տղամարդկանց և կանանց փոքրամասնությունն է բուժում ստանում: Օստեոպորոտիկ կոտրվածքներով հիվանդների միայն 20%-ի մոտ է այն ախտորոշվում կամ բուժվում:
Օստեոպորոզի կանխարգելման համար մասնագետներն առաջարկում են 5 քայլ առողջ ոսկրեր և առանց կոտրվածքների ապագա ունենալու համար: