Սենյակային բույսերը հրաշալի միջոց են տունը գեղեցկացնելու և օդը մաքրելու համար, սակայն ննջասենյակի պարագայում հարկավոր է մի քիչ զգույշ լինել: Որոշ բույսեր կարող են առաջացնել ալերգիաներ, թունավոր լինել ընտանի կենդանիների կամ երեխաների համար, կամ էլ գիշերվա ընթացքում չափից շատ ածխաթթու գազ արտադրել:
Այն հիմնական բույսերը, որոնցից խորհուրդ է տրվում խուսափել ննջասենյակում հետևյալն են:
Ուժեղ բուրմունք ունեցող բույսեր: Այս բույսերը կարող են գլխացավի, անքնության կամ ալերգիկ ռեակցիաների պատճառ դառնալ, հատկապես փակ տարածությունում.
Լիլիա (շուշան) և հակինթ: Նրանց թանձր և քաղցր հոտը ննջասենյակում հաճախ առավոտյան գլխացավերի պատճառ է դառնում:
Օլեանդր (մշտադալար մորենի): Բացի ուժեղ հոտից, այս բույսի բոլոր մասերը խիստ թունավոր են:
Թունավոր հյութ ունեցող բույսեր (մաշկի և լորձաթաղանթի գրգռում):
Եթե սենյակում կան երեխաներ կամ ընտանի կենդանիներ` կատուներ, շներ, ապա այս բույսերը կարող են վտանգավոր լինել պատահական հպման կամ դրանք պատահաբար ուտելու դեպքում:
Դիֆենբախիա (Dieffenbachia): Այս բույսի հյութը պարունակում է կալցիումի օքսալատի բյուրեղներ: Մաշկին կամ լորձաթաղանթին կպչելիս այն առաջացնում է ուժեղ այրոց, այտուցներ և գրգռվածություն:
Մոնստերա (Monstera): Չնայած իր էսթետիկ գեղեցկությանը, նրա տերևների հյութը նույնպես թունավոր է և կարող է գրգռել մաշկն ու փորլուծություն առաջացնել կենդանիների մոտ:
Ալոկազիա և ֆիկուս: Նրանց կաթնահյութը կարող է մաշկի վրա ալերգիկ ռեակցիաներ կամ դերմատիտ առաջացնել:
Փոշի և բորբոս կուտակող բույսեր:
Ֆեռն (Պտերներ): Չնայած նրանք լավ են խոնավեցնում օդը, պտերների սպորները կարող են ուժեղացնել ասթմայի կամ ալերգիայի ախտանիշները:
Մեծ տերևներով բույսեր: Եթե նրանց հաճախակի չսրբեք, տերևների վրա կուտակված փոշին կդժվարացնի շնչառությունը քնած ժամանակ:
Այն տարածված կարծիքը, թե բույսերը գիշերը կլանում են ողջ թթվածինը և «խեղդում» մարդուն, մի քիչ չափազանցված է: Բույսերը գիշերն իրոք շնչում են և արտադրում ածխաթթու գազ, սակայն շատ քիչ քանակությամբ: Այնուամենայնիվ, փոքր և վատ օդափոխվող ննջասենյակում մեծ քանակությամբ բույսեր պահել պետք չէ:
Այս թեմայով կան բազմաթիվ գիտական և բժշկական հետազոտություններ: Բույսերի ազդեցությունը մարդու քնի որակի և առողջության վրա ուսումնասիրվում է ինչպես տոքսիկոլոգների, այնպես էլ ալերգոլոգների ու նյարդաբանների կողմից:
Այնպիսի բույսերի, ինչպիսիք են դիֆենբախիան, մոնստերան, սպաթիֆիլումը, վտանգավորությունը պայմանավորված է նրանց բջիջներում առկա կալցիումի օքսալատի անլուծելի բյուրեղներով, որոնք կոչվում են ռաֆիդներ:
Գիտական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ երբ բույսի տերևը կամ ցողունը վնասվում է (օրինակ՝ երեխան կամ կենդանին ծամում է այն), այդ բյուրեղները մեխանիկորեն, ասեղների նման, ներխուժում են լորձաթաղանթի մեջ:
Ամերիկյան տոքսիկոլոգիական կենտրոնների (AAPCC) տվյալներով՝ դիֆենբախիան և նմանատիպ բույսերը տարեկան հազարավոր բերանային թունավորումների կամ գրգռումների պատճառ են դառնում: Այն առաջացնում է լեզվի և կոկորդի կտրուկ այտուցվածություն, ինչը փակ տարածության մեջ (հատկապես գիշերը) կարող է շնչառական խնդիրներ ստեղծել:
Բույսերն արտազատում են եթերային յուղեր և ցնդող միացություններ, որոնք բաց տարածության մեջ օգտակար են, բայց ննջասենյակում կարող են խնդիրներ առաջացնել: Նյարդաբանական հետազոտությունները հաստատում են, որ ուժեղ հոտերը (օրինակ՝ շուշանի, հակինթի կամ հասմիկի) գիշերվա ընթացքում գրգռում են քթի հոտառական զգայարանները: Սա ակտիվացնում է ուղեղի կեղևն այն ժամանակ, երբ այն պետք է հանգստանա: Արդյունքում՝ մարդը չի անցնում խորը քնի փուլ, իսկ առավոտյան արթնանում է գլխացավով կամ հոգնածության զգացումով:
Հաճախ վտանգը գալիս է ոչ թե ինքնին բույսից, այլ այն միջավայրից, որտեղ նա ապրում է:
Ալերգիայի, ասթմայի և իմունոլոգիայի ամերիկյան քոլեջի (ACAAI) հետազոտությունները ցույց են տվել, որ սենյակային բույսերի հողի մեջ հաճախ զարգանում են սնկային սպորներ (օրինակ՝ Aspergillus): Քանի որ ննջասենյակում մենք անցկացնում ենք անընդմեջ 7-8 ժամ, հողից անդադար արտանետվող բորբոսասնկի սպորները շնչելը կարող է առաջացնել քրոնիկ հազ, քթի փակվածություն կամ սրացնել ասթման: Սա հատկապես վերաբերում է այն բույսերին, որոնք հաճախակի ու առատ ջրում են պահանջում:
Շատ հաճախ մարդիկ հղում են անում NASA-ի 1989 թվականի «Մաքուր օդի հետազոտությանը», որը պնդում էր, թե բույսերը հրաշալի մաքրում են օդը տոքսիններից (բենզոլ, ֆորմալդեհիդ): Ժամանակակից բնապահպանական հետազոտությունները (օրինակ՝ Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology մասնագիտական ամսագրում հրապարակված հոդվածները) պարզաբանում են, որ NASA-ի փորձերն արվել են հերմետիկ լաբորատոր պատիճներում: Իրական ննջասենյակում օդի բնական շրջանառությունն այնքան արագ է, որ բույսերը պարզապես չեն հասցնում զգալիորեն մաքրել օդը, եթե սենյակը չվերածեք իսկական ջունգլիների:
Ի՞նչ պահել ննջասենյակում դրա փոխարեն: Եթե ցանկանում եք կանաչապատել ննջասենյակը, ընտրեք այնպիսի բույսեր, որոնք գիշերն են թթվածին արտադրում կամ հանգստացնում են նյարդերը, օրինակ՝ Սանսևիերիա (Զոքանչի լեզու), Խլորոֆիտում կամ Լավանդա (թեթև հանգստացնող բուրմունքի համար):
Ամփոփելով կարող ենք նշել, որ գիտությունը մեր օրերում խորհուրդ է տալիս ննջասենյակում խուսափել կաթնահյութ ունեցող (թունավոր), ուժեղ բուրող և չափազանց խոնավ հող պահանջող բույսերից: Եթե սենյակում ունեք բույսեր, լավագույն լուծումը հողի վերին շերտը մաքուր պահելն է և սենյակը քնելուց առաջ պարտադիր օդափոխելը: