Գինին, ալկոհոլը և առողջությունը. չափավորության և իրազեկվածության կարևորությունը

Ալկոհոլի օգտագործումը, և հատկապես դրա չարաշահումը, հանրային առողջության մարտահրավերներից է։ Այս համատեքստում կարևոր է բարձրացնել մարդկանց իրազեկվածությունը՝ ալկոհոլի օգտագործման և դրանով պայմանավորված հիվանդությունների, մեծ քանակությամբ սպառման հնարավոր վտանգների, և ինչու չէ, նաև չափավոր օգտագործման դեպքում որոշ դրական ազդեցությունների մասին։

Մերօրյա բազմազան ու բազմաթիվ ալկոհոլային խմիչքների շարքում առաջատարներից է գինին՝ հայտնի որպես հնագույն ըմպելիք։

Գինիների մեծ մասի՝ գրեթե 98%-ը, բաղկացած է ջրից և էթանոլից՝ անկախ արժեքից։ Մնացած 2%-ը թթուների, շաքարների, անկայուն համային և անուշաբույր միացությունների, պիգմենտային միացությունների և տանինների համադրություն է։ Զարմանալիորեն հենց այս 2%-ն է, որ վճռորոշ նշանակություն ունի՝ գինուն տալով իր յուրահատուկ համը, գույնը, բույրը և ինքնատիպությունը։ Այստեղ իսկապես դրսևորվում է քիմիան։

Խաղողի բաղադրություն՝

• 70-85% ջուր
• 18-30% գլյուկոզա և ֆրուկտոզա
• 0.3-1.5% թթուներ
• <1% սպիտակուցներ և ամինաթթուներ
• 1%-ից պակաս՝ եթերներ, պոլիֆենոլներ, վիտամիններ, հանքանյութեր և այլն

Ժամանակակից արտադրողները հաճախ ավելացնում են հավելումներ՝ կալցիումի կարբոնատ, կաղնու փայտիկներ, խաղողի հյութի խտանյութ, ձվի սպիտակուց, տաննին, ծծմբի երկօքսիդ և այլն։ Եթե գինու մեջ սուլֆիտների պարունակությունը գերազանցում է 10 մգ/լիտրը, ապա դա պարտադիր նշվում է պիտակի վրա։

Գինու սպառման գլոբալ վիճակագրություն՝

• 2023 թվականին աշխարհում գինու սպառումը կազմել է 221 մլն հեկտոլիտր՝ ամենացածրը 1996-ից ի վեր։ Սպառման գագաթնակետը եղել է մոտ 2007-ին։
• ԱՄՆ՝ 33.3 մլն հեկտոլիտր
• Ֆրանսիա՝ 24.4 մլն հեկտոլիտր
• Իտալիա՝ 23.7 մլն հեկտոլիտր
• Չինաստան՝ 5.5 մլն հեկտոլիտր
• Ճապոնիա՝ 3.1 մլն հեկտոլիտր

Հայաստանում՝

• 2021թ.՝ 8 մլն լիտր (մեկ շնչի հաշվով՝ 4.2 լ)
• 2024թ.՝ 1.6 լիտր մեկ շնչի հաշվով (նվազման միտում)

Արտադրության առաջատարներ՝ Իտալիա, Ֆրանսիա և Իսպանիա՝ 2022թ. համաշխարհային արտադրության մոտ 60%-ը։

Գինու ազդեցությունը առողջության վրա՝

Չափավոր օգտագործման դեպքում՝ հատկապես կարմիր գինու, որոշ հետազոտություններ ցույց են տվել դրական ազդեցություն՝

• Սրտանոթային հիվանդությունների ռիսկի նվազեցում
• Ալցհեյմերի հիվանդության կանխում
• Մետաբոլիկ համախտանիշի նվազեցում
• Հակաօքսիդանտների ազդեցություն (ռեսվերատրոլ)

Բայց չափից շատ օգտագործման դեպքում մեծանում է՝

• Լյարդի հիվանդությունների
• Քաղցկեղի որոշ տեսակների
• Արյան ճնշման
• Դեպրեսիայի
• Գերքաշի և շաքարախտի ռիսկը

Չափավորության սահմանը՝

• Կանանց համար՝ օրական մինչև 1 ըմպելիք
• Տղամարդկանց համար՝ մինչև 2 ըմպելիք

Ճիշտ չափավորություն և իրազեկվածություն կարող են լինել առանցքային՝ առողջ ապրելակերպի ապահովման հարցում։