Ամեն տարի ապրիլի 19-ը նշվում է որպես լյարդի համաշխահային օր, 2026թ․-ի լյարդի համաշխարհային օրվա պաշտոնական կարգախոսն է՝
«Կայուն սովորություններ, ուժեղ լյարդ»։
Այն ընդգծում է, որ լյարդի առողջությունը մեծապես կախված է ամենօրյա սովորություններից՝ հավասարակշռված, առողջ սննդից, ֆիզիկական ակտիվությունից, ալկոհոլի սահմանափակումից և կանոնավոր բժշկական զնումներից։
Լյարդը կենսական կարևորության օրգան է և իրականացնում է ավելի քան 500 կենսական կարևոր ֆունկցիաներ՝ ներառյալ սննդանյութերի նյութափոխանակություն, ոչ օգտակար նյութերի վնասազերծում, էներգիայի պաշարում և օրգանիզմի ընդհանուր հավասարակշռության պահպանում։
Այս տարվա արշավը հիշեցնում է, որ լյարդի հիվանդությունները հաճախ երկար ժամանակ կարող են ընթանալ «լուռ», սակայն ժամանակի ընթացքում հանգեցնել ֆիբրոզի, ցիռոզի և նույնիսկ լյարդի քաղցկեղի։
«Հերացի» վերլուծականը վկայակոչելով ԱՀԿ-ի պաշտոնական տվյալները՝ արձանագրում է, որ աշխարհում յուրաքանչյուր տարի լյարդի հիվանդություններից մահանում է մոտ 2 միլիոն մարդ, իսկ մոտ 1.5 միլիարդ մարդ ապրում է քրոնիկ լյարդային հիվանդություններով։
Նշվում է նաև, որ այսօր չափահաս բնակչության գրեթե մեկ երրորդը ապրում է MASLD-ով (մետաբոլիկ դիսֆունկցիայի հետ կապված ստեատոտիկ լյարդի հիվանդությամբ), որը հաճախ կապված է ավելորդ քաշի, սննդակարգի և կենսակերպի հետ։
Վիրուսային հեպատիտները շարունակվում են մնալ լյարդի հիվանդությունների և լյարդային մահացության գլխավոր պատճառներից մեկը։
Ըստ ԱՀԿ-ի տվյալների՝ 2022 թվականին 304 միլիոն մարդ ապրել է քրոնիկ հեպատիտ B կամ C-ով, իսկ նույն տարում գրանցվել է մոտ 1.3 միլիոն մահ, այսինքն՝ օրական շուրջ 3500 մահ։
Լյարդի քաղցկեղը շարունակում է մնալ գլոբալ լուրջ մարտահրավեր։ Քաղցկեղի հետազոտության միջազգային գործակալության և ԱՀԿ-ի պաշտոնական տվյալներով՝ 2022 թվականին աշխարհում գրանցվել է 866,136 նոր դեպք և 758,725 մահ լյարդի քաղցկեղից, և այն հանդիսանում է քաղցկեղից մահացության 3-րդ հիմնական պատճառն աշխարհում։
Լյարդի համաշխարհային օրվա միջազգային նախաձեռնության նյութերում նշվում է, որ լյարդի հիվանդությունների մինչև 90%-ը կանխարգելելի է, եթե մարդիկ ժամանակին ուշադրություն դարձնեն իրենց կենսակերպին։ Նույն աղբյուրում ընդգծվում է, որ լյարդի առողջության պահպանման համար հատկապես կարևոր են հետևյալ քայլերը․
Լյարդի 2026 թվականի համաշխարհային օրը կրկին հիշեցնում է, որ լյարդի առողջությունը միայն բուժման խնդիր չէ, այլ ամենօրյա ճիշտ սովորությունների արդյունք։