ԵՊԲՀ ռեկտոր, պրոֆեսոր Արմեն Մուրադյանը «Հերացի» վերլուծական կենտրոնի կողմից հրավիրված «Աղմուկի բժշկասոցիալական նշանակությունը» թեմայով հանդիպում-քննարկմանը, որպես հիմնական զեկուցող, ներկայացրեց «Աղմուկի անտեսված վտանգները» զեկույցը:
Բարձրացված խնդիրները խիստ արդիական են, ինչի մասին փաստում են ինչպես միջազգային, այնպես էլ համալսարանական վերլուծական կենտրոնի կողմից արված ուսումնասիրությունները, որոնց հանգամանալից անդրադարձավ բուհի ղեկավարը:
Ուսումնական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր, Հիգիենայի և էկոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, պրոֆեսոր Լարիսա Ավետիսյանն Ազգային ժողովում կներկայացնի բժշկական համալսարանի տեսակետն աղմուկի հետ կապված օրենքի նախագծի քննարկման շրջանակում:
ԵՊԲՀ ռեկտորն իր ելույթում ներկայացրեց այն խնդիրները, որոնք սպառնում են ապագա սերունդներին:
Նրա խոսքով՝ եթե վերջին տարիներին ուշադրություն դարձնենք էլեկտրաէներգիայի սպառման ցուցանիշներին, որոնք մի քանի անգամ ավելացել են, պարզ է դառնում, որ դրա արդյունքում ավելացել է նաև քաղաքային աղմուկը և դրա ազդեցությունը հասարակության վրա:
«Որպես բժիշկ և առողջապահության կազմակերպիչ՝ մենք պարտավոր ենք ուշադրություն դարձնել այս երևույթին: Կարելի է լսել 70 դեցիբել կամ ավելի ցածր հնչյուններ այնքան ժամանակ, որքան ցանկանում եք: 85 դբ հնչյունները կարող են հանգեցնել լսողության կորստի, եթե դրանք լսում եք ավելի քան 8 ժամ անընդմեջ», – շեշտեց նա: Բոլորի ուշադրությունը հրավիրվեց քաղաքային աղմուկի վրա:
«Երևանում վերջին 50 տարվա ընթացքում 50 անգամ ավելացել է բնակչության թիվը, և նույնիսկ որոշակի սանիտարական նորմեր պահպանելու դեպքում դժվար է պատկերացնել, թե ինչպիսի աղմուկի կարելի է հանդիպել: Այսօր ճարտարապետական նորմերը պետք է համապատասխանեն միջազգային բժշկական ցուցումներին, որոնք մենք կարող ենք ձևավորել: Ամբողջ աշխարհում տարեցտարի քաղաքային աղմուկն, ըստ հետազոտությունների, շուրջ 0,5 դեցիբելով ավելանում է: Ներկայումս աշխարհում գրանցվում է աղմուկի այնպիսի մակարդակ, որը, կանխատեսումների համաձայն, պետք է գրանցվեր 2030-2035 թվականներին», – փաստեց նա` հավելելով, որ ապագա սերունդների մոտ, որն այդ տարիներին կլինի դեռահաս և երիտասարդ, արդեն անխուսափելի կլինեն ինչպես տեսողության, այնպես էլ լսողության խնդիրների առկայությունը: Նա ավելացրեց նաև, որ աղմուկի հիմնական պատճառներից են քաղաքային միջավայրը, կենցաղային սարքերը, ընտանեկան միջոցառումները, որոնք հիմնականում կազմակերպվում են այն ժամանակ, երբ մարդն աշխատանքային ծանրաբեռնված շաբաթից հետո պետք է հանգստանա՝ իր մտավոր և ֆիզիկական կարողությունները վերականգնելու համար:
«Մինչև 140 դեցիբելի հասնող աղմուկից կարող է պայթել ականջի թմբկաթաղանթը, 140-160 դեցիբելը կարող է հանգեցնել ընդհուպ մինչև մահվան: Աղմուկը խաթարում է մարդու վեստիբուլյար ապարատի գործունեությունը՝ առաջացնելով հարբածության զգացողություն», – ասաց նա՝ ընդգծելով, որ աշխարում մարդու կյանքի միջին տևողությունը մինչև 81 տարի է, սակայն աղմուկի պայմաններում այն շուրջ 10-12 տոկոսով նվազում է: Ապացուցված է, որ աղմուկը կարող է հանգեցնել սթրեսների, լարվածության և նույնիսկ հոգեկան խանգարումների:
Ռեկտորն իր զեկույցում անդրադարձավ նաև աղմուկի ազդեցությանը հղիների վրա:
«Ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ մայրերը, որոնք ապրում են օդանավակայանի մոտ, 17 տոկոսով ավելի հավանական է, որ անհաս երեխա կունենան՝ վաղաժամ ծննդաբերության հետևանքով, քանի որ սթրեսի հորմոնները, ինչպիսիք են կորտիզոլը, կարող են անցնել ընկերքով և ազդել պտղի զարգացման վրա», – ընդգծեց նա՝ շարունակելով, որ երեխաների լսողության նույնիսկ փոքր կորուստը կարող է լրջորեն ազդել նրանց խոսքի, լեզվի, ընկալման, հաղորդակցության, դասարանում սովորելու և սոցիալական զարգացման վրա: Լսողության կորստի այն տեսակը, որը հայտնի է նաև որպես աղմուկի հետևանքով առաջացած լսողության կորուստ, կարող է առաջանալ բարձր պայթյունի կամ բարձր ձայնով երկար լսելու արդյունքում: Սովորաբար դա չի ենթարկվում դեղորայքին կամ վիրաբուժական շտկմանը:
«Քաղաքակրթության ձեռքբերում` բոլորիս կողմից շատ օգտագործվող ականջակալներ: Շատերն իրենց առօրյան են լցնում, անձնական տարածություն են ձևավորում արտաքին կամ ներքին փոքրիկ ականջակալներով, որոնք ունեն բավական տխուր ազդեցություն երկար կրելու դեպքում: Լսողության ծանրացում, բարձր ձայնից կախվածություն, սոցիալական մեկուսացում, աղմուկի պատճառով լսողության կորուստ, մի շարք հիվանդություններ, որոնք ժամանակի մեջ սկսելու են ձևավորվել: Կա աշխարհում ընդունված սկզբունք, որը ևս գիտահեն է և հիմնված է ապացուցողական բժշկության սկզբունքների հիման վրա, դա 60/ 60/ 60 կանոնն է, ինչպես տեսողության դեպքում 20/20/20-նն է. 20 րոպե աշխատելուց հետո 20 վայրկյան նայել 20 մետր հեռու գտնվող կետի, որպեսզի աչքերի հոգնածությունը կարողանանք վերացնել: Ինչ վերաբերում է լսողության 60/60/60-ին, ապա այն 60 տոկոս ինտենսիվությունն է, 60 րոպեից ոչ ավելի և 60 րոպե քնելուց առաջ ուղղակի ձերբազատվել ականջակալներից: Սրանք տեսողության և լսողության` աշխարհում ընդունված նորմատիվներն են, որոնց մասին երեխաներին, երիտասարդությանը պետք է իրազեկել, և, իհարկե, լավագույն իրազեկումն անհատական, սեփական օրինակով նրանց այս ամենը հրամցնելն է: Ականջների արագ հոգնածություն, գլխապտույտ, գլխացավեր, ճնշման ալիքներ. այս ամենը 60/60/60-ը խախտելու անխուսափելի հետևանքն է», – ընդգծեց ռեկտորը:
ԵՊԲՀ ռեկտորը լրագրողների հետ զրույցում նշեց, որ շատ կարևոր է հասկանալ, թե աղմուկի ազդեցությունն ինչպիսի հետևանքներ կարող է ունենալ երեխաների հոգեկան առողջության, տարեցների սոմատիկ առողջության, զարկերակային ճնշման, սրտի աշխատանքի վրա։ Ամբողջ կենդանական աշխարհն աղմուկից փախչում է, չի փախչում միայն մարդը», – մտահոգություն հայտնեց բուհի ղեկավարը։
Ինչ վերաբերում է ականջակալներին, ըստ նրա, այստեղ շատ կարևոր է խոսել դրանցից ճիշտ օգտվելու մասին։ «Աշխատանքային ժամերին շատերն աշխատում են ականջակալներով․ նրանք որևէ մեկին չեն խանգարում, բայց իրականում նրանք և՛ իրենց են վնաս հասցնում, և՛ տրավմատիզմն են ավելացնում», – նշեց ռեկտորը։
ԱՄՆ ազգային հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ աշխարհում շուրջ 5 միլիոն 6-12 տարեկան երեխա արդեն ունի այս խնդիրները։ Իսկ դա մտահոգիչ է՝ հաշվի առնելով, որ այս սերունդը սմարթ սերունդ է», – ընդգծեց հանդիպում-քննարկման գլխավոր բանախոսը:
Ամփոփելով և պատասխանելով ներկաների հարցերին` ռեկտորը փաստեց, որ Երևանի կենտրոնում գտնվող բժշկական համալսարանը բոլոր ժամանակներում մթնոլորտ ձևավորող է: Նա ևս մեկ անգամ հիշեցրեց երիտասարդներին, ապագա բժիշկներին չլինել անտարբեր և արձագանքել աղմուկի հետ կապված հիմնահարցերին և ամենակարևորը` ականջակալները առօրյա կյանքում, աշխատանքում կիրառել բացառապես ըստ անհրաժեշտության:
Առողջապահական, սոցիալական նշանակության խնդիրների շուրջ համալսարանական բժիշկ-գիտնականների լայն ընդգրկմամբ ինտերակտիվ քննարկումները պարբերական են ու շարունակական:
