ԵՄ-ն պատրաստվում է արգելել մինչև 15 տարեկան երեխաների կողմից սոցիալական ցանցերի, որոշակի խաղային հարթակների և արհեստական բանականությամբ (ԱԲ) աշխատող չաթ-բոտերի օգտագործումն առանց ծնողական վերահսկողության՝ որպես նրանց առցանց միջավայրում պաշտպանելուն ուղղված լայնածավալ նախաձեռնության մաս։
ԵՄ ղեկավար Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը սեպտեմբերի 16-ին հայտարարել է մինչև 13 տարեկան երեխաների համար սոցիալական ցանցերից օգտվելու արգելքի մասին և նշել, որ 13-ից 15 տարեկանների համար կստեղծվեն միայն սահմանափակ գործառույթներով և ծնողական վերահսկողության ներքո գործող «մինի-հաշիվներ»։
«Սոցիալական ցանցերից օգտվելը՝ 13 տարեկանից ցածր տարիքում արգելվում է։ Անձնական հաշիվ ունենալը՝ 15 տարեկանից ցածր տարիքում արգելվում է», – չորեքշաբթի օրը ունեցած ելույթում հայտարարել է Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը։ «Եվրոպան գործելու ներուժ ունի։ Մենք ենք սահմանում կանոնները, այլ ոչ թե տեխնոլոգիական հսկաները»։
ԵՄ մի շարք երկրների կողմից գործադրվող քաղաքական ճնշմանն ի պատասխան՝ հինգշաբթի օրը կներկայացվեն միջոցառումների մանրամասները, որոնք ներառված են այսպես կոչված «Երեխաների մասին օրենքում» (Kids Act)։ Մի շարք երկրներ, այդ թվում՝ Ֆրանսիան և Հունաստանը, վաղուց են պահանջում Բրյուսելից սահմանափակումներ մտցնել երեխաների՝ սոցիալական ցանցերից օգտվելու հնարավորության վերաբերյալ։
ԵՄ-ին սպառնացող տարբեր վտանգներին անդրադարձող իր ծավալուն ելույթում ֆոն դեր Լայենը արհեստական բանականությունը (ԱԲ) բնութագրեց որպես «մեր ժամանակների երկրորդ շրջադարձային պահը»՝ կլիմայի փոփոխությանը զուգահեռ, և նշեց, որ մարդկությունը կարող է «բացահայտել ԱԲ-ի հնարավորությունները» միայն այն դեպքում, եթե համապատասխան լուծումներ տրվեն դրա հետ կապված ռիսկերին։
Ըստ FT-ի կողմից դիտարկված սոցիալական ցանցերի սահմանափակումների նախագծի առաջարկի՝ մինչև 13 տարեկան երեխաները կարող են մուտք գործել միայն ծնողների հսկողության ներքո։ 13-ից 15 տարեկան երեխաները կարող են ստեղծել հաշիվներ միայն ծնողական վերահսկողության ներքո և որոշակի սահմանափակումներով, ինչպիսիք են ժամանակային սահմանափակումները։
«Մենք չպետք է հանդուրժենք, որ երեխաները ներքաշվեն գնալով ավելի ծայրահեղ բնույթի բովանդակության մեջ», – ասել է ֆոն դեր Լայենը չորեքշաբթի օրը ունեցած ելույթում։ «Մենք չպետք է հանդուրժենք, որ աղջիկների լուսանկարներն օգտագործվեն արհեստական բանականության միջոցով ստեղծված սեռականացված պատկերներում»։ «Մենք փոխում ենք ապացուցման բեռի ուղղությունը։ Հարթակները պետք է մեզ ապացուցեն, որ անվտանգ են։ Քանի որ խնդիրը ոչ թե անչափահասների կողմից սոցիալական ցանցերից օգտվելն է, այլ այն, թե երբ և ինչպես ենք մենք թույլ տալիս սոցիալական ցանցերին մուտք գործել անչափահասների աշխարհ», – հավելել է նա։
Սոցիալական ցանցերի ընկերությունները, առցանց խաղային ծառայությունները և արհեստական բանականությամբ (ԱԲ) աշխատող չաթ-բոտերը պետք է ներդնեն պաշտպանիչ մեխանիզմներ՝ չարաշահումները և կախվածություն առաջացնող վարքագիծը կանխելու համար։ ԱԲ-ի վրա հիմնված ուղեկից-ծառայությունները և չաթ-բոտերը նույնպես պետք է խուսափեն այնպիսի նախագծային լուծումներից, որոնք երեխաներին դրդում են ձևավորելու անառողջ հուզական կապվածություն կամ ենթարկում են վնասակար շփումների։
Ըստ նախագծի՝ ընկերությունները պարտավոր կլինեն ստուգել օգտատերերի տարիքը՝ օգտագործելով ստուգման պաշտոնական հավելված։ Կանոնները չպահպանելու դեպքում նրանց սպառնում են տուգանքներ՝ մինչև իրենց համաշխարհային տարեկան շրջանառության 6 տոկոսի չափով։
Անչափահասների նկատմամբ սահմանվող սահմանափակումները կավելանան ԵՄ-ի գործող թվային կանոնակարգերին, այդ թվում՝ Արհեստական բանականության մասին օրենքին (AI Act) և Թվային ծառայությունների մասին օրենքին (Digital Services Act), որոնք կարգավորում են, թե ինչպես պետք է հարթակները վարվեն անօրինական և վնասակար բովանդակության հետ։
Հանձնաժողովի պաշտոնյաները պնդում են, որ կախվածություն առաջացնող դիզայնի, տարիքային ստուգման թույլ մեխանիզմների և սոցիալական մեդիայի՝ երեխաների հոգեկան առողջության վրա ունեցած ազդեցության հետ կապված մտահոգություններն այժմ դուրս են գալիս Եվրոպայի սահմաններից։ Նրանք մատնանշում են Meta-ի և ԱՄՆ մի շարք նահանգների միջև վերջերս կնքված համաձայնագիրը, որը վերաբերում էր այն պնդումներին, թե ընկերության հարթակները վնասել են երեխաների հոգեկան առողջությունը։