Մայրաքաղաքի ավագ դպրոցների շարքում ԵՊԲՀ «Հերացի» ավագ դպրոցն արժանի տեղ ունի՝ թե՛ աշակերտների առաջադիմության, թե՛ նրանց գրանցած հաջողությունների տեսանկյունից: Մասնագիտական կողմնորոշման որոնումները, և ավագ դպրոցի ընտրությունը ծնողներին հետաքրքող արդի հարցերից են, որոնց աշխատում են մոտենալ մեծ պատասխանատվությամբ:
«Հերացի» ավագ դպրոցի տնօրեն Նարինե Սարգսյանն ունի ոչ միայն մանկավարժական, կրթական հաստատությունների ղեկավարման, այլև միջազգային կազմակերպություններում աշխատանքի մեծ փորձ:
Երիտասարդների կրթությանն ու դաստիարակությանն ուղղված մի շարք հոդվածների, ոչ ֆորմալ կրթության կազմակերպմանն ուղղված գրքերի հեղինակ է:
Մանկավարժի, կրթության կազմակերպչի հետ զրուցել ենք ավագ դպրոցի գործունեության ու հաջողությունների մասին:
–Տիկին Սարգսյան, ինչպես գիտենք «Հերացի» ավագ դպրոցը 2012 թվականից վերակազմակերպվել և միացել է ԵՊԲՀ կազմին: Հետահայաց, ինչպե՞ս կգնահատեք դպրոցի գործունեությունը համալսարանի կազմում, ինչպիսի՞ փոփոխություններ կատարվեցին կրթական ծրագրում:
-Իմ խորին համոզմամբ, «Հերացի» ավագ դպրոցը կայացավ հենց այդ ժամանակ, երբ միացավ ԵՊԲՀ կազմին: Վիճակագրությունն էլ է փաստում այդ մասին։ Մեր աշակերտների թիվն այդ տարիներին աճեց 500-ով, նեդրվեցին կրթական նոր ու հետաքրքիր ծրագրեր (գերմաներենի DSD ուսուցում, բժշկական ֆիզիկա, մարդու անատոմիա, ֆիզիոլոգիա և հիգիենա, օլիմպիական դասընթացներ, ռուսաց լեզվի հաղորդակցական հմտություններ և այլն), դպրոցին հնարավորություն ընձեռվեց օգտվելու համալսարանի գիտաուսումնական բազայից, իրականացնելու հետազոտական գործունեություն։ Համալսարանի դասախոսները դասեր վարեցին դպրոցում, սերտ համագործակցություն հաստատվեց ԵՊԲՀ ամբիոնների և դպրոցի առարկայական մասնախմբերի միջև։ Արմատապես բարելավվեց սովորողների մասնագիտական կողմնորոշման գործընթացը։ Մեր աշակերտները հնարավորություն ստացան մասնագիտական պրակտիկան անցկացնել համալսարանական հիվանդանոցներում։ Վերջին հինգ տարում մեր դպրոցի ուսուցչական կազմը համալրվել է տարակարգ ունեցող փորձառու ուսուցիչներով և գիտաշխատողներով։ Պարբերաբար բժշկական համալսարանի դասախոսների բազմամասնագիտական խումբ է գալիս դպրոց, դասալսում կազմակերպում մեր ուսուցիչների հետ, ուղղորդում նրանց։
2016 թ. ՀՀ ԿԳ նախարարության կողմից մեր դպրոցն ընդգրկվել է առաջատար (մենթոր) դպրոցների խմբում և կրթական ծրագրերը վերազինելու, սովորողներին և ուսուցիչներին ուսումնամեթոդական աջակցություն տրամադրելու նպատակով հեռավար դասեր կազմակերպել Գեղարքունիքի մարզի սահմանամերձ Տրետուք և Կուտական գյուղերի, Վայոց Ձորի մարզի Ազատեկի դպրոցականների համար:
Բժշկական համալսարանը մեծապես կարևորում է հանրակրթության արդյունավետ կազմակերպումը։ Ասվածի ապացույցներից մեկն էլ այն է, որ դպրոցում ներդրվել է ուսումնամեթոդական գծով փոխտնօրենի հաստիք, որը համակարգում է սովորողների կողմից ինքնուրույն հետազոտական աշխատանքների կատարումը, նրանց արտադասարանային գործունեությունը, օլիմպիական ռեզերվի հետ կազմակերպվող աշխատանքները, ուսուցիչների մեթոդական պատրաստվածության մակարդակի բարձրացմանն ուղղված աշխատանքները և այլն։ Նորամուծություն է նաև դասարանը համակարգողների հաստիքների ներդրումը, ինչը մեծապես նպաստեց սովորողների բազմակողմանի դաստիարակության և մասնագիտական կողմնորոշման խնդիրների լուծմանը։
2020թ. մեր դպրոցը հաղթող է ճանաչվել ԿԳՄՍ նախարարության կողմից անցկացվող «Տարվա լավագույնները» մրցույթում, ինչը հնարավորություն է տվել ներդնելու «Շրջված դասարան» ծրագիրը։ Ծրագրի հիմքում այն է, որ ուսուցիչները սովորողներին նախապես տրամադրում են ուսումնական նյութը տեսադասերի, լրացուցիչ նյութերի, խաղ-առաջադրանքների տեսքով, իսկ դասարանում համատեղ քննարկում են միայն աշակերտների համար անհասկանալի կամ խնդրահարույց հարցերը։ Արդեն մշակվել են հայոց լեզվի և անգլերենի շուրջ երկու տասնյակ դասապլաններ, որոնք հաջողությամբ փորձարկվում են մեր դպրոցում։ Ի դեպ, ուրախալի է, որ ծրագրի արդյունավետությունը փաստում են նաև ծնողները։
–Որպես ղեկավար և կրթության բնագավառի ներկայացուցիչ՝ Ձեր կարծիքով ո՞րն է դպրոցի հիմնական այցեքարտը, որի միջոցով այն ճանաչելի է դառնում:
-Ընդունված է ասել, որ դպրոցի գլխավոր առաքելությունը սովորել սովորեցնելն է ու խելացի, պատվախնդիր և հայրենասեր քաղաքացի ձևավորելը։ Մեր դպրոցն այս ամենին գումարում է ևս մեկը. մենք թռիչքի թևեր ենք տալիս մեր սաների երազանքներին։ Նրանք մեզ մոտ են գալիս հիմնականում մասնագիտական որոշակի կողմնորոշմամբ, և մենք օգնում ենք նրանց կատարելու դեպի իրենց երազանքի իրականացում տանող ճանապարհի առաջին կարևոր քայլերը։ Մեր աշակերտները ոչ թե խոսքով, այլ գործով են սովորում, որ լավ բժիշկ դառնալու համար նախևառաջ պետք է լավ մարդ լինել։ Նորամուտը դպրոց նրանք սկսում են՝ այցելելով Մուղնու Ս. Գևորգ եկեղեցի, որտեղ ստանում են հոգևոր օրհնություն։ Մեր սաներն իրենց համալսարանի մի մասնիկն են զգում, մասնակցում են գիտական, ուսումնական, հասարակական, բարեգործական տարբեր նախաձեռնությունների։ Սխալված կլինեմ, եթե այս բաղադրիչներից որևէ մեկին նախապատվություն տամ։ Իմ խորին համոզմամբ՝ այս ամենի հանրագումարը մեր դպրոցի այցեքարտն է։
«Հերացիական ես, ուրեմն նախաձեռնող ես ու ակտիվ, օրինապահ ես ու պատվախնդիր, հետազոտող ես ու մրցունակ»,- այդ հանգամանքը մեծապես պայմանավորվում է նաև նրանով, որ, համաձայն դպրոցի կանոնադրության, ընդունելությունն իրականացվում է մրցութային կարգով։ Մեզ մոտ հիմնականում գալիս են մոտիվացված, սովորելու ցանկություն ունեցող աշակերտներ, որոնք գիտեն, որ գիտելիքի ստուգումից զատ՝ կատարելու են հետազոտական աշխատանք, «քննություն են բռնելու» աշխատանքային դաստիարակությունից, բարեվարքությունից, պատասխանատվության աստիճանից, ընդհանուր ճանաչողական հմտություններից և այլն։ Եվ գուցե հենց սա է հանրությանը ճանաչելի դարձրել մեր դպրոցը։ Ես ուրախ եմ, որ տարեցտարի մեր վարկանիշն աճում է։ Ապացույցն ինչպես մեր դպրոց դիմողների, այնպես էլ մեր շրջանավարտներից բուհեր ընդունվողների աննախադեպ մեծ թիվն է։ Վիճակագրությունը փաստում է, որ վերջին հինգ տարում մեր դպրոցի շրջանավարտների 90 տոկոսն ընդունվում է ԵՊԲՀ կամ պետական վարկանիշային այլ բուհեր։
–Դպրոցում իրականացվում է խորացված հոսքային ուսուցում հումանիտար և բնագիտամաթեմատիկական հոսքերով: Ո՞ր հոսքն է առավել պահանջված ավագ դպրոցի սաների շրջանում:
-Որպես ԵՊԲՀ կազմում գործող դպրոց՝ մենք նախևառաջ խորացված հոսքային ուսուցում ենք իրականացնում բնագիտամաթեմատիկական հոսքում։ Նախորդ տարիներին եղել են նաև հումանիտար հոսքի դասարաններ, սակայն դրանք աստիճանաբար մարել են։ Ներկայում մենք ունենք բնագիտամաթեմատիկական հոսքի երկու ենթահոսք՝ տնտեսագիտական և կենսաքիմիական: Առավել պահանջվածը, իհարկե, կենսաքիմիականն է (շուրջ 75 %)։ Մեր աշակերտների ճնշող մեծամասնությունն արդեն ընտրել է բժշկի մասնագիտությունն ու գիտակցաբար պատրաստվում է դրան։
–Օլիմպիադաներում հերացիականների հաջողությունները ևս ակնհայտ են և ոգևորիչ բոլորիս համար: Այս գործում, անշուշտ, մեծ է մանկավարժների դերը, աշակերտի և ուսուցչի համատեղ աշխատանքը: Օլիմպիադաների մասնակցելու ձգտումը սովորողների մոտ բարձրացնելու համար ինչպե՞ս եք նրանց մոտիվացնում, ի՞նչ սկզբունք եք որդեգրել այս հարցում:
-Օլիմպիական հաջողությունները վերջին հինգ տարում մեր գլխավոր ձեռքբերումն են։ Արդեն մի քանի տարի է, ինչ մեր սաները լուրջ հաջողությունների են հասնում դպրոցականների առարկայական օլիմպիադաների մարզային և հանրապետական փուլերում, ընդգրկվում են միջազգային օլիմպիադաների թիմերի կազմում։ Դպրոցի շուրջ երկու տասնյակ աշակերտներ 2019-2021 թթ. ընթացքում ԿԳՄՍ նախարարի հրամանով արժանացան անվանական կրթաթոշակի։ Եվ իրավացի եք, երբ նշում եք, որ այս գործում չափազանց մեծ է մանկավարժի դերը։ Արդեն մի քանի տարի է, ինչ մեր դպրոցում գործում են օլիմպիական դասընթացներ, որոնց նպատակը մրցունակ աշակերտներ պատրաստելն է։ Դասընթացը վարում են փորձառու և հմուտ ուսուցիչներ՝ Սոնյա Սիմոնյանը, Ռուբինա Հարությունյանը, Մարիա Գրիգորյանը, Արմինե Խաչատրյանը և ուրիշներ։ Մեծ է նաև բժշկական համալսարանի քիմիայի և կենսաբանության ամբիոնների աջակցությունը։ Օլիմպիական խմբերում գործում է ուժեղ մրցակցության օրենքը։ Մասնակիցները գիտակցում են, որ պետք է անեն առավելագույնը, որովհետև խմբում կմնան միայն նրանք, որոնք հաջողությամբ կհաղթահարեն օլիմպիադայի հերթական փուլն ու կանցնեն հաջորդին։ Այդ պատճառով էլ աշխատում են ջանադրաբար։
Մեր դպրոցը նշանակալից ձեռքբերումներ ունի նաև միջազգային հարթակներում։ Միայն այս տարի մեր աշակերտները 3 մեդալ են նվաճել միջազգային երկու օլիմպիադաներում՝ Կիրառական կենսաբանության միջազգային օլիմպիադայում ոսկե (Մանե Կուրղինյան) և բրոնզե (Արման Հայրապետյան) մեդալներ, իսկ Քիմիայի 53-րդ միջազգային մենդելեևյան օլիմպիադայում՝ բրոնզե մեդալ (Հայկ Աղեկյան)։ Ի դեպ, Հայկ Աղեկյանը նաև Մեգապոլիսների 6-րդ օլիմպիադայի արծաթե մեդալակիր է, ինչը նրան հնարավորություն է տվել առանց քննության ընդունվել ԵՊԲՀ։
Դպրոցը 2021 թ. մասնակցել է ԿԳՄՍ նախարարության կազմակերպած Գիտության փառատոնին և մրցանակներ շահել «Կենսաբանություն», «Քիմիա», «Ֆիզիկա և մաթեմատիկա» անվանակարգերում։
Դպրոցը մասնակցել է Ամերիկայի ճարտարագետների և գիտնականների ասոցիացիայի կողմից կազմակերպված «AESA Science Olympiad» փառատոնին և շահել 1-ին, 2-րդ, 3-րդ և հատուկ մրցանակներ, իսկ կենսաբանության ուսուցիչ Ռուբինա Հարությունյանը ճանաչվել է տարվա «Լավագույն ուսուցիչ»:
–Ձեր ղեկավարած դպրոցի շատ շրջանավարտներ ստացած գիտելիքների շնորհիվ՝ հաջողությամբ հաղթահարելով քննությունները, համալրում են բժշկական բուհի ապագա բժիշկների շարքերը: Գիտեմ, որ այս ուղղությամբ համագործակցում եք նաև ԵՊԲՀ կարիերայի կենտրոնի հետ: Կմանրամասնե՞ք մասնագիտական կողմնորոշման ծրագրերի մասին:
–Դպրոցն ունի մասնագիտական կողմնորոշմանն ուղղված հստակ ծրագիր, որը ներառում է սովորողների կողմից սեփական «ես»-ի բացահայտմանը և անձնական հետաքրքրությունների, նախասիրությունների ու կարողությունների վերագնահատմանը միտված տարաբնույթ դաս-քննարկումներ, հիվանդանոցներ, ձեռնարկություններ, բանկեր, արտադրամասեր և այլ կառույցներ կազմակերպվող նպատակային այցելություններ և ուղղորդող այլ աշխատանքներ:
Չափազանց կարևորում եմ կենսաքիմիական հոսքում սովորողների՝ տարբեր հիվանդանոցներ կազմակերպված այցերը, որոնք աշակերտներին հնարավորություն են տալիս մոտիկից ծանոթանալու բժշկի պատասխանատու առաքելությանը, նրա դժվար առօրյային: Մեր աշակերտները բացառիկ հնարավորություն ունեն ողջ տարվա ընթացքում պարբերաբար լինելու համալսարանական հիվանդանոցներում, ծանոթանալու այդ համակարգի տարբեր օղակներում աշխատող մասնագետներին, շփվելու հիվանդների հետ, օգնելու բուժքույրերին և սանիտարներին: Այս տարի Covid-19-ի կանխարգելման շրջանակներում «Մուրացան» հիվանդանոցային համալիրում մեր աշակերտները երկու ամիս շարունակ կամավորական աշխատանք են իրականացրել:
Մասնագիտական կողմնորոշմանն ուղղված աշխատանքներում հետաքրքիր տեղ է զբաղեցնում «մասնագետ-ծնող» հանդիպում-քննարկումները, որի շրջանակներում տարբեր մասնագիտությունների ծնողներ հանդիպում են սովորողների հետ, գործնականում ներկայացնում իրենց մասնագիտության հետ կապված հարցեր, աշակերտներին փոքրիկ խմբերով հրավիրում են պատուհանից այն կողմ վիրահատություններ դիտելու, պարբերաբար կազմակերպում են առողջ ապրելակերպին ուղղված դասախոսություններ։
Արդեն ավանդույթ են դարձել տարբեր բուհերում սովորող շրջանավարտների հետ կազմակերպվող հանդիպումները, որոնք մեծապես օգնում են աշակերտներին մասնագիտական կողմնորոշման հարցում։ Իսկ բժշկական համալսարանի կազմում լինելը ինքնին ենթադրում է մասնակցություն տարաբնույթ համաժողովներին, պարբերական այցեր, ուսանողների հետ շփում: Այնպես որ դպրոց-բուհ հետադարձ կապը մեր սովորողների առօրյայի անբաժանելի մասն է: Մեր աշակերտական խորհուրդը սերտորեն համագործակցում է համալսարանի ուսանողական խորհրդի հետ, ինչի արդյունքում ծնվում են հետաքրքիր ու հանրաշահ շատ գործեր։ Հենց վերջերս համատեղ նախաձեռնեցին առողջ ապրելակերպին նվիրված միջոցառումների մի ամբողջ շարք։
–Ողջ տարի հետևում ենք դպրոցականների ոչ միայն ուսումնական, այլև արտադասարանային ակտիվությանը. արշավներ, հանրային իրազեկման, ինչպես նաև բարեգործական ծրագրեր: Խոսենք նաև այս մասին:
-Արտադասարանային միջոցառումներն իրականում ուսումնական գործընթացի շարունակություն են ենթադրում, և մենք մեծ պատասխանատվությամբ ենք վերաբերվում դրանց։ Արշավները հաճախ ուղեկցվում են էկոլոգիական ծրագրերով (շրջակա միջավայրի պահպանության հարցեր, ծառատունկ և այլն):
Ավանդույթ է դարձել մշակութային-ճանաչողական արշավների, մշակույթի գործիչների հետ հանդիպումների կազմակերպումը, որը նպաստում է սովորողների հայրենասիրական դաստիարակությանը։ Հայրենասիրական, մշակութային-ճանաչողական աշխատանքներն իրականացվում են այցերի, հանդիպում-քննարկումների ձևով:
Տեղեկատվական ակցիաները նույնպես մեծ ոգևորություն են առաջացնում սովորողների շրջանում, աշակերտական համայնքն ինքն է առանձնացնում թեմաների շրջանակը և կազմակերպում հետաքրքիր միջոցառումներ՝ հաճախ համագործակցելով նաև տեղական, միջազգային կազմակերպությունների և պետական գերատեսչությունների, մշակութային կառույցների` գրադարանների, թանգարանների հետ:
Բարեգործական միջոցառումները մեր առօրյայի բաղկացուցիչ մասն են: Դեռևս դպրոց ընդունվելիս աշակերտները սկսում են պատրաստվել դրան. ամառային դպրոցի շրջանակներում մասնակցում են խեցեգործության դասընթացի, ապա սեփական ձեռքերով պատրաստում կավե աշխատանքներ, որոնք այնուհետև ներկայացնում են ցուցահանդես-վաճառքի և ստացված հասույթն օգտագործում բարեգործական նպատակներով: Կազմակերպվում են նաև բարեգործական համերգներ: Աշակերտներն իրենք են որոշում, թե յուրաքանչյուր տարվա իրենց աջակցությունն ուր են ուղղորդելու։
Բարեգործական աշխատանքներն ուղղված են լինում սոցիալական խնդիրներ ունեցող բազմազավակ ընտանիքներին աջակցելուն, մանկատներում կամավորական աշխատանքների իրականացմանը:
Մեր աշակերտների համար իսկական տոն է դառնում բերքահավաքներին մասնակցությունը, որն օգնում է սովորողների մեջ ձևավորել աշխատասիրություն և հարգանք հողի աշխատավորի և նրա աշխատանքի նկատմամբ:
Կատարված աշխատանքը շատ է, բայց առավել կարևոր է, որ անելիքները ևս քիչ չեն: Նոր ու հետաքրքիր շատ ծրագրեր ենք կյանքի կոչելու:
Լուսանկարները` դպրոցի անձնական արխիվից
